Ουρανός

Κανελλόπουλος Τάκης

Ελλάδα, 1962

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Ο οδηγός αυτός περιλαμβάνει διευκρινιστικές σημειώσεις, βιβλιογραφικές αναφορές και χρήσιμες προσεγγίσεις που μπορούν να λειτουργήσουν ενισχυτικά στις δραστηριότητες που σχεδιάστηκαν για την συγκεκριμένη ταινία.
Η ένταξη στο ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο συμβάλλει στο να κατανοήσουν οι μαθητές τα κίνητρα και τις προθέσεις των δημιουργών. Για το λόγο αυτό, αρχικά παρατίθενται βασικές πληροφορίες που συνθέτουν το πλαίσιο της εποχής κινηματογράφησης της ταινίας. Στη συνέχεια, αναφέρονται τα βασικά χαρακτηριστικά του είδους που ανήκει η ταινία αλλά και κινηματογραφικές κριτικές που θα μπορούσαν να διανθίσουν τη διδακτική χρήση του κινηματογραφικού υλικού.
Αξίζει να σημειωθεί, ότι οι δραστηριότητες είναι κατάλληλα σχεδιασμένες ώστε να προσαρμόζονται και να εξυπηρετούν τις ανάγκες της ομάδας σας ανάλογα με το χρόνο που έχετε στη διάθεση σας.

Tips:
1. Πριν προχωρήσετε στην υλοποίηση των δράσεων περιηγηθείτε στα Manuals. Θα σας φανούν ιδιαίτερα χρήσιμα για την εφαρμογή όλων των δραστηριοτήτων.
2. H 1η δραστηριότητα θα μπορούσε να συσχετιστεί με τη διδασκαλία της Λογοτεχνίας (Α λυκείου: Παραδοσιακή και Μοντέρνα Ποίηση) και της Έκφρασης Έκθεσης (Γ’ λυκείου: Ειρήνη – Πόλεμος). Συγκεκριμένα, η ομάδα ερωτήσεων 1 είναι μια καλή πρακτική ώστε να συσχετίσουν οι μαθητές τα κοινά χαρακτηριστικά και μέσα που έχει η λογοτεχνία με την έβδομη τέχνη. Οι ερωτήσεις αυτές συμβάλλουν στο να αντιληφθούν οι μαθητές ότι τα εκφραστικά μέσα του γραπτού λόγου (επιθετικοί προσδιορισμοί, μεταφορές, παρομοιώσεις κ.α.) αποδίδονται μέσα από τις κινήσεις της κάμερας, ότι οι χωρικές και χρονιές μεταβάσεις πραγματοποιούνται με τις κατάλληλες τεχνικές μοντάζ αλλά και ότι τα χαρακτηριστικά της μοντέρνας ποίησης συσχετίζονται με τα αντίστοιχα του κινηματογράφου τέχνης κ.α.
3. Επίσης, η 1η δραστηριότητα και συγκεκριμένα η ομάδα ερωτήσεων 4 συσχετίζεται με το μάθημα της Ιστορίας (Γ΄ Γυμνασίου Ενότητα 47, Η συμμετοχή της Ελλάδας στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο/ Γ’ λυκείου Ιστορία του Νεότερου και Σύγχρονου Κόσμου, Κεφάλαιο Ε.3. Η συμμετοχής της Ελλάδας στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και η Εθνική Αντίσταση). Η ανάλυση του οπτικοακουστικού υλικό θα δώσει την ευκαιρία στους μαθητές να ανιχνεύσουν τα μέσα και τα χαρακτηριστικά που διαθέτει μια διαφορετική κατηγορία ιστορικών πηγών, οι παραστατικές πηγές, αλλά και να συγκρίνουν το περιεχόμενο της πηγής με την υπάρχουσα ιστορική γνώση.
4. Η 2η δραστηριότητα μπορεί να συνδυαστεί με την διδασκαλία της Έκφρασης Έκθεσης (Β’ Λυκείου – Παρουσίαση/Κριτική). Η ανάγνωση και η ανάλυση των κινηματογραφικών κριτικών, θα ενισχύσει την κατανόηση των τεχνικών παραγωγής λόγου.
5. Με αφορμή την 3η δραστηριότητα, αξίζει να δοθεί έμφαση στην συλλογική αλλά και στην ατομική υπευθυνότητα που χρειάζεται να επιδείξει κάθε μέλος του κινηματογραφικού συνεργείου ώστε να επιτευχθεί το επιθυμητό αποτέλεσμα.
6. Η 4η δραστηριότητα θεωρούμε ότι μπορεί να αξιοποιηθεί από όλες τις ειδικότητες εκπαιδευτικών. Δίνει τη δυνατότητα να συζητηθούν οι αποφάσεις (χώρος, χρόνος λήψεων κ.α.) που πρέπει να πάρει ο σκηνοθέτης ανάλογα με τα κίνητρα και τις προθέσεις του (βλ. Manual: Setting).
7. Η 5η δραστηριότητα θεωρούμε ότι μπορεί να ξεκινήσει με μια απλή δραματοποίηση εντός της σχολικής τάξης αλλά να καταλήξει σε μια ολοκληρωμένη κινηματογραφική παραγωγή ανάλογα με χρόνο που έχει στη διάθεση του ο κάθε εκπαιδευτικός. Ο στόχος μας είναι να καλλιεργήσουν την έννοια της ενσυναίσθησης και να αναζητήσουν αν και με ποιο τρόπο θα αντιδρούσαν σε ανάλογες συνθήκες.
8. Η 6η δραστηριότητα αποτελεί μια πρόταση για το μάθημα της πληροφορικής (Πληροφορική Λυκείου: Δομικά στοιχεία εφαρμογής πολυμέων/11.2.2 Ψηφιοποίηση ήχου). Στοχεύει να ενεργοποιήσει τη δημιουργικότητα, τη φαντασία και την εικαστική διάθεση των μαθητών!

ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ

Αλβανικό μέτωπο – Οικογενειακές σχέσεις – Έρωτας

Η ΤΑΙΝΙΑ

 ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Ο Ουρανός γυρίζεται τη δεκαετία του 1960, την χρυσή εποχή του Ελληνικού Κινηματογράφου. Οι Έλληνες παραγωγοί με ηγετική τους φυσιογνωμία το Φιλοποίμενο Φίνο της «Φίνο Φιλμ» βρίσκουν χρυσάφι στα πρόσωπα, στις φωνές και στις κινήσεις μιας ομάδας ηθοποιών γεμίζοντας ασφυκτικά της κινηματογραφικές αίθουσες της εποχής.
Ωστόσο, καθοριστικό γεγονός στις αρχές του ’60 είναι η ίδρυση του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, ενός στίβου όπου σύντομα θα κονταροχτυπηθούν η επικρατούσα εμπορική τάση με μιαν άλλη που προϋπόθετε εντονότερη και εμπορικότερη συμμετοχή του θεατή, βαθύτερη και γενικότερη καλλιέργεια ενώ συνάμα υποσχόταν πλουσιότερη και αισθητική απόλαυση.
Απέναντι σε έναν κινηματογράφο αποτέλεσμα ομαδικής εργασίας που είχε γνώμονα τις απαιτήσεις του κοινού και το σκηνοθέτη σε ρόλο μαέστρου μιας πολυφωνικής ορχήστρας εμφανίζεται ένας κινηματογράφος με τον σκηνοθέτη απόλυτο κυρίαρχο του παιχνιδιού, να παίζει όλα σχεδόν τα όργανα. Πρόκειται για την εμφάνιση των αρχών του γαλλικού «Νέου Κύματος», του βρετανικού «Φρι Σίνεμα», του βραζιλιάνικου «Σίνεμα Νουόβο» οι οποίες ταυτίζονται με τον Κινηματογράφου του δημιουργού «cinema d’ auteur”, έναν όρο πολύ διαδεδομένο – από τα μέσα της δεκαετίας ’60 και εξής- στην Ελλάδα. Ο σκηνοθέτης νοιάζεται πια για το κάδρο, τους φωτισμούς, επιμηκύνει τις σιωπές, δουλεύει τις γωνίες των ηθοποιών και ωθεί το θεατή σε έναν παραγωγικό διάλογο μαζί του αποσπώντας τον από την καρέκλα της εφησυχασμένης κατανάλωσης. Ο Θεσσαλονικιός Τάκης Κανελλόπουλος αποτελεί τον προπομπό αυτής της νέας τάσης. Με την ταινία του Ουρανός (1962) ταράζει τη σιγουριά των ημερών, θυμίζει Αντονιόνι στις καλύτερες στιγμές του, ευθυγραμμίζοντας τις γραμμές του ανθρώπινου προσώπου με αυτές του ορίζοντα αλλά και τις ψυχής των πρωταγωνιστών.

Το Μουσείο Κινηματογράφου σε οχτώ σεκάνς, Κατάλογος ΜΚΘ, 2009

2. Ο κινηματογράφος του Δημιουργού
Το παρακάτω παράθεμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί ενισχυτικά στην 1η δραστηριότητα, στην ομάδα ερωτήσεων 3.

Οι όροι «Art cinema», «Αrt films», «Αrthouse films», «High-Art films» χρησιμοποιούνται διεθνώς από τους θεωρητικούς και κριτικούς για να χαρακτηρίσουν ταινίες με δομικά στοιχεία που ξεφεύγουν από τις υπόλοιπες ταινίες της κυρίαρχης τάσης «ψυχαγωγίας» (mainstream ή entertainment films) που στόχο έχει κυρίως το μαζικότερο κοινό την ευρύτερη διανομή. Στα ελληνικά χρησιμοποιούνται οι όροι «κινηματογράφος Τέχνης» ή «ταινίες Τέχνης» ή «ποιητικές ταινίες» ή «Κινηματογράφος του Δημιουργού» ή, με αρνητική έννοια, «κουλτουριάρικες ταινίες». Περιοδικά ευρύτατης κυκλοφορίας σημαντικά για τον χώρο τις ονομάζουν «ταινίες για σινεφίλ». Σ’ αυτή την κατηγορία στην Ελλάδα εντάσσονται ταινίες «μεγάλων Ευρωπαίων δημιουργών» του 20ού αιώνα, όπως οι Tarkovski, Bunuel, Bergman, Fellini, Antonioni, Visconti, Wenders, Truffaut, Αγγελόπουλος κ.λπ., αλλά και αμερικανών και άλλων, όπως Cassavetes, Coppola, Hitchkock, Kubrick, Lynch, the Cohen bros., Mizoguchi, Ozu, Osima, κ.λπ.
Κάποια από τα βασικά χαρακτηριστικά του συγκεκριμένης κινηματογραφικής τάσης είναι:
• Η χαλαρή αφηγηματική δομή, αφού το νόημα της ταινίας καθίσταται σημαντικότερο από τη σεναριακή Ιδέα, τη δράση.
• Ερωτήματα όπως «Ποιος λέει την ιστορία;», «Γιατί η ιστορία είναι δομημένη έτσι;», «Τι θέλει να πει ο δημιουργός» σε αντίθεση με αυτά της κλασικής αφήγησης (ποιος έκανε τι, πώς το έκανε; ποιος θα τον βρει; πως θα καταλήξει η πορεία του πρωταγωνιστή;,τι θα γίνει μετά; κ.α.).
• Το πλάνο μεγάλης διάρκειας (Long Take), το πλάνο – σεκάνς και το μονοπλάνο μέσα από τα οποία υπογραμμίζονται η πολυπλοκότητα του πλάνου αλλά και η σκέψη του δημιουργού που κρύβεται πίσω του.
• Ο περιορισμένος διάλογος.
• Οι ουδέτερες γωνίες λήψης οι οποίες και «αφήνουν χώρο» στον θεατή για πνευματική επικοινωνία με τα αναπαριστάμενα.
• Η χρήση του στατικού πλάνου. Η κίνηση της κάμερας υπάρχει μόνο όταν χρειάζεται, ώστε ο θεατής να παρακολουθήσει ανεμπόδιστα την κίνηση των εικονιζόμενων και την εξέλιξη της δράσης. Το στατικό πλάνο σε συνδυασμό με τις παραπάνω τεχνικές δημιουργούν ιδιαίτερη φόρτιση στο θεατή.
• Η χρήση των ανεξάρτητων και πολύπλοκων κινήσεων της μηχανής. Η μηχανή που κινείται ανεξάρτητα από την κίνηση των εικονιζόμενων είναι η πιο σημαντική δυνατότητα του σκηνοθέτη δημιουργού. Τονίζει την παρουσία του, δημιουργεί νοήματα και ερωτήματα πάνω και γύρω από την εικονιζόμενη δράση, νέες ερμηνείες για την ψυχολογία και τη σκέψη των εικονιζόμενων.
• Η εκτεταμένη χρήση της κάμερας στο χέρι. Η ταινία παίρνει ένα συνολικό τόνο «ντοκιμαντέρ» καθώς η κάμερα στο χέρι ταυτίζεται με την κάμερα του ρεπορτάζ.
• Το ελλειπτικό μοντάζ. Τα φλας μπακ, οι χρονικές ασυνέχειες, τα jump cut κ.α νομιμοποιούνται μέσα από ψυχολογικά ή ρεαλιστικά κίνητρα των χαρακτήρων «παραβιάζοντας» τους κανόνες της γραμμικής αφήγησης.
• Οι χώροι γυρίσματος είναι αποκλειστικά φυσικές τοποθεσίες με ιδιαίτερη έμφαση στο αστικό τοπίο της εποχής (βλ. Εξάρχεια).
• Ο φυσικός φωτισμός τόσο γιατί τα γυρίσματα γίνονταν σε φυσικές τοποθεσίες όσο και γιατί ο προϋπολογισμός ήταν συνήθως πολύ χαμηλός.
1. Σκοπετέας, Ιωάννης (2002α) Η αισθητική και οι τεχνικές της εικόνας. Στο Λεβεντάκος Διαμάντης (επ.) Οπτικοακουστική Κουλτούρα: Όψεις του Νέου Ελληνικού Κινηματογράφου. Αθήνα: Κέντρο Οπτικοακουστικών Μελετών Εταιρίας Ελλήνων Σκηνοθετών.
2. Σκοπετέας Ιωάννης ΜΑ -PhD Η δημιουργία της μυθοπλαστικής αφήγησης και τα είδη των κινηματογραφικών ταινιών – Με παραδείγματα από τον Ελληνικό Κινηματογράφο, Ελληνικά Ακαδημαικά Ηλεκτρονικά Συγγράμματα και βοηθήματα http://bit.ly/2jDTzRE
3. http://bit.ly/2jmxBFH

Ο σκηνοθέτης θυμάται….
Τα παρακάτω παραθέματα θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν πριν τη προβολή ώστε οι μαθητές να κατανοήσουν τα κίνητρα και τις προθέσεις του δημιουργού.

Τελικά κατάλαβα τι ήταν ο Τάκης:
ο κόσμος όλος, η κοινωνία όπως παντα,
η Θεσσαλονίκη και η Ελλάδα τότε και τώρα.
Ο Τάκης ήταν καμωμένος από τα συστατικά αυτού του κόσμου,
από την αγάπη ώς την κακία του
και από το μέγιστο θαυμασμό ώς τη χυδαία απόρριψη.
Αλέξης Δερμεντζόγλου, Το αίνιγμα Τάκης Κανελλόπουλος

Εγώ ήμουν άνθρωπος της περιπέτειας – της περιπέτειας όχι της καλοπέρασης, αλλά και της βαθιάς αλήθειας σε μια ερωτική σχέση, όσο κι αν κρατούσε αυτή η σχέση. Θεωρώ πολύ σπουδαίους ανθρώπους αυτούς που ξέρουν να ερωτεύονται αληθινά. Είναι μεγάλο πράγμα να ξέρεις να αγαπάς και να αγαπιέσαι. Όπως και ένα μεγάλο πράγμα είναι να βρίσκεις ευτυχία στο να δίνεις παρά να παίρνεις. Ερωτεύτηκα στη ζωή μου δυο φορές μέχρι θανάτου. Το ένα ήταν ένα κορίτσι από την Πελοπόννησο και το άλλο ένα κορίτσι από το Μόναχο…..Ο Κακογιάννης και ο Κούνδουρος είναι τα θεμέλια μου. Σήμερα, μετά από χρόνια, κατασταλαγμένος πια για τα δυο αυτά ονόματα, που για μένα παραμένουν οι αρχιερείς του ελληνικού κινηματογράφου, λέω την τελευταία μου κρίση: ο Κακογιάννης είναι ο Λυρικός, ο Φιλόσοφος. Ο Κούνδουρος είναι ο σκληρός μάγος, ο Ποιητής..

…Το 1961 -2, γύρισα τον Ουρανό. Έτρεχα στα χωριά και στις πόλεις και ρωτούσα ανθρώπους που είχαν ζήσει στον πόλεμο του ’40. Από όλους αυτούς έμαθα την αλήθεια για το συγκλονιστικό έπος. Η ταινία προβλήθηκε με αντίπαλό την Ήλεκτρα του Κακογιάννη και πήρε βραβείο φωτογραφίας και το κρατικό βραβείο σκηνοθεσίας. Το 1963, η ταινία αντιπροσώπευε επισήμως την Ελλάδα στο Φεστιβάλ των Καννών. Συναγωνίστηκε ταινίες όπως το 8 ½ του Fellini, το Χειμωνιάτικο φως του Bergman, το Μαχαίρι στο νερό του Polanski, την τσέχικη Μια μέρα και ένας γάτος και πήρε ειδικό βραβείο ως εκπληκτική ταινία τέχνης». Ο Ουρανός πήρε το πρώτο βραβείο στα Φεστιβάλ της Νέας Υόρκης και του Λονδίνου..
Ο Ουρανός βρήκε μεγάλη απήχηση στο κοινό, στην ανώνυμη αυτή μάζα των ανθρώπων για την οποία εργάστηκα και η οποία με βράβευσε με το δικό της τρόπο, τον καλύτερο, τον πιο αγνό και τον πιο αυθόρμητο. Οι 18 φορές που ξέσπασε το κοινό σ’ ενθουσιώδη χειροκροτήματα κατά τη διάρκεια της προβολής, ήταν το μεγαλύτερο βραβείο που μπορούσα να περιμένω γιατί σ’ αυτό το κοινό απευθύνεται η ταινία μου και όχι στους δέκα ανθρώπους της επιτροπής του Φεστιβάλ, η γνώμη των οποίων μ’ αφήνει τελείως αδιάφορο..

….Βασικό «σφάλμα» μου, υποστηρίζουν πολλοί είναι ότι όλοι οι άνθρωποι στην ταινία μου είναι καλοί. Έτσι τους ήθελα εγώ, έτσι τους ένιωσα και τους γνώρισα μέσα από τις διηγήσεις εκατοντάδων ανθρώπων που μου μίλησαν για τους Έλληνες στρατιώτες του Αλβανικού. Πιστεύω στον καλό άνθρωπο, στον άγιο, σ’ αυτόν που είναι γεμάτος αγάπη και τρυφεράδα και που τίποτα δεν μπορεί να τον αλλάξει. Τέτοιος ήταν για μένα ο Έλληνας στρατιώτης του ’40 – ’41 και έτσι τον έδωσα..

Αλέξης Δερμεντζόγλου και Αχιλλέας Κυριακίδης (Επιμ.), Τάκης Κανελλόπουλος, Συλλογικός Τόμος, 38ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου, Θεσσαλονίκη, Αθήνα, 1997.

Τα κίνητρα
Το παράθεμα 4 και 5 λειτουργούν ενισχυτικά της 1ης δραστηριότητας (ομάδα ερωτήσεων 1 : Απόσπασμα Β)

1940-1941…

Σιγά σιγά, η εποχή εκείνη γίνεται όσο πάει και πιο μακρινή. Μια εποχή μεγαλείου και εκπλήξεων. Η ταινία δεν προσπάθησε ν’ αναστήσει το έπος του 1940. Γιατί το μεγαλείο εκείνο είναι αδύνατον να το αγγίξει κανείς, έστω κι αν χρησιμοποιήσει την υψηλότερη μορφή τέχνης. Για μας, η έννοια «Αλβανία» στάθηκε ο χώρος όπου κινηθήκαμε. Πόλεμος….Ξαφνικά οι άνθρωποι χάνονται. Δεν υπάρχουν. Οι σχέσεις οι ανθρώπινες αλλάζουν. Σκοτεινιάζει η μέρα. Βαραίνουν τα μάτια. Οι νύχτες γίνονται κρύες. Η ζωή μικραίνει. Ακούσαμε ανθρώπους που έζησαν τον πόλεμο, τους ρωτήσαμε και μάθαμε. Στηρίξαμε την ταινία πάνω στην «περίπτωση» άνθρωπος. Προσπαθήσαμε να δείξουμε κάτι ελάχιστο από την αποφασιστικότητα, την παλικαριά και τη θυσία των Ελλήνων. Πέρα όμως απ’ το συγκεκριμένο αυτό γεγονός, προχωρήσαμε στην άλλη όψη: στη μοναξιά, στην ερημιά του ανθρώπου, στην τέλεια εξαφάνιση της ύπαρξής του, στο θάνατο. Προσπαθήσαμε να δείξουμε όχι τον πόλεμο, αλλά τον άνθρωπο μέσα στον πόλεμο.
Κώστας Σταματίου
Εφημ. «Τα Νέα», 21/9/1962

Το αντιπολεμικό μήνυμα

«Μια ταινία για τον πόλεμο αλλά σε τελική ανάλυση, μια ταινία αντιπολεμική. Πρωτόγνωρο για εκείνη την περίοδο, είμαστε στη μετεμφυλιακή περίοδο, μεταίχμιο μετεμφυλιακής περιόδου, δεν συζητιόταν στη ελληνική παραγωγή το αντιπολεμικό. Λέγανε πάμε να δούμε μια αντιπολεμική ταινία, μια ταινία μέσα στην οποία έπρεπε να εκθειαστεί η πολεμική αρετή των Ελλήνων, ο ηρωισμός τους. Υπήρχε ένα ηρωικό και πατριωτικό επίχρισμα που σκέπαζε τα πάντα στον κινηματόγραφο. Ο Κανελλόπουλος παίρνει τα ίδια υλικά και κάνει ακριβώς το ανάποδο. Κάνει τον Ουρανό μια αντιπολεμική ταινία μέσα από έναν ενδιαφέρων αισθητικά και κινηματογραφικά λόγο.
Είναι χωρισμένη, σπάει σε 4 μέρη και αντί να παρακολουθεί τον πόλεμο τον ηρωισμό της μάχης, την ανάγκη να καταπνίξουμε τον εχθρό, παρακολουθεί τα πρόσωπα που αρχικώς προετοιμάζονται για τον πόλεμο, αφενός συμμετέχουν σε αυτόν και υποχωρούν νικημένοι. Ως πιο ουμανιστής, ήθελε να πει ότι ο πόλεμος δεν είναι σκληρό πράγμα, και το έλεγε αργά και βασανιστικά και πάντα από την πλευρά των ανθρώπων..των προσώπων που πολεμούσαν που θα υφίστατο με το σώμα τους τα δεινά.. Έβαλε εναντίον στερεοτύπων.. Δεν ήταν ηρωικός..

Ηλίας Κανέλλης, απόσπασμα συνέντευξης από την εκπομπή
ΤΟ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΚΑΙ ΟΙ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΣΤΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ http://archive.ert.gr/69673/

Όλοι νόμιζαν τον ουρανό ξίφος, μα ο Κανελλόπουλος έγραψε μιαν ερωτική επιστολή για όλα όσα τέλειωσαν χωρίς ελπίδα πια.
Ο Κανελλόπουλος ανέτρεψε τους κανόνες των παιχνιδιών για πάρτη του. Στον Ουρανό αδιαφόρησε τους κανόνες της επίσημης ιστορίας, για τους κανόνες της συνείδησης του λαού. Άφησε τον παράγοντα “έπος” να υμνηθεί ή να δραχμοποιηθεί από άλλους, και αυτός ασχολήθηκε με τον πόλεμο (όχι με το κεφαλαίο Π, αλλά με μικρό) και με το μεγάλο κακό που αυτός προξενούσε στο βίος του Κανελλόπουλου: στην ποιητική του ευαισθησία, στον έρωτα και τη ζωή που τόσο εκείνος αγαπούσε.. Πάει και αυτή η Κυριακή, πάει η ειρήνη, πάνε και τα παιδία στον πόλεμο, χάθηκαν οι ωραίες μέρες. Δεν τραγουδάνε το “Για δες τε τον αμάραντο”, αλλά ακούνε τις θλιβερές σάλπιγγες και τραγουδάνε κάτι βαρετά τραγουδάκια για “κανόνια” και “μακρόνια”, για τον Ντούτσε “που βάζει τη στολή του και την σκούφια την ψηλή του”. Ο Λοχίας που σκοτώθηκε σαν “ερασιτέχνης επαγγελματίας”, φωνάζοντας “αέρα!”, ο Γιάγκος που παράτησε το χαράκωμα να πιεί μια γουλιά στο ρυάκι, κι εκεί τον βρήκε η σφαίρα, ο Στράτος που δεν μπόρεσε να καταλάβει πώς οπισθοχωρούν, αφού είναι νικητές, και αυτοκτόνησε, ο Ταχυδρόμος γύρισε πίσω, όχι όμως στη χαρά της ζωής. Αυτή έφυγε για τους ήρωες της ταινίας, όσους γύρισαν, υπολείμματα ανθρώπων. Είναι όλοι τους νικημένοι νικητές. Ο Ουρανός δεν είναι χρόνος. Μια φούγκα χρόνων ο Ουρανός….

1. http://bit.ly/2jdwSED, O Ουρανός του κυρίου Τάκη, του Ηλία Πετρόπουλου,
2. Αλέξης Δερμεντζόγλου και Αχιλλέας Κυριακίδης (Επιμ.), Τάκης Κανελλόπουλος, Συλλογικός Τόμος, 38ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου, Θεσσαλονίκη, Αθήνα, 1997.

 Η τεχνική
Το υλικό αυτό μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως έναυσμα για την υλοποίηση της 3ης δραστηριότητας.

Το ορεινό χωριό που είχαμε ως βάση βρισκόταν στα ριζά μιας βουνοκορφής που έφερε το όνομα Μάγκοβιτς. Πριν μερικά χρόνια υπήρξε το τελευταίο φυσικό οχυρό των ανταρτών πριν αποτραβηχτούν στο Γράμμο. Το Μάγκοβιτς ήταν ένας θεόρατος γρανιτένιος βράχος, κατάμαυρος που η θέα του προκαλούσε δέος. Στο βάθος πίσω από το Μάγκοβιτς, ξεπρόβαλλαν μες στην ομίχλη οι χιονισμένες βουνοκορφές του Γράμμου. Εγερτήριο, ώρα τρεις τη νύχτα. Ώρα πέντε και κάτι έπρεπε να ΄μαστε στημένοι, έτοιμοι για το γύρισμα σε κάποιο γειτονικό δάσος. Ο Τάκης επέμενε πως η σκηνή της αναμονής (ήταν μια διμοιρία στρατιωτών που περίμεναν μέσα στο δάσος να ξημερώσει για να κάνουν έφοδο) έπρεπε να γυριστεί εφόσον χιόνιζε κι ας είχαν πάψει να πέφτουν χιόνια εδώ και εβδομάδες. Αυτή η νυχτερινή εκστρατεία επαναλήφθηκε 2 φορές. Την Τρίτη κατά σειρά μέρα ο Τάκης υποχώρησε και η σκηνή της αναμονής γυρίστηκε εν τέλει όχι με χιόνια αλλά με ομίχλη …..Είχαμε μπει στη σειρά για συσσίτιο όταν αίφνης το φως άρχισε να θαμπώνει και ο ουρανός γέμισε με μεγάλες νιφάδες κάτασπρες. Απίστευτο χιόνιζε! Ο Τάκης σαν είχε ξυπνήσει από λήθαργο πέταξε στο ρέμα την καραβάνα και άρχισε να κραυγάζει. Κάτι σαν πολεμική ιαχή! Τόλμησα να του πω ότι τα περισσότερα πλάνα είχαν γυριστεί χωρίς χιόνι και συνεπώς δεν υπήρχε ρακόρ. «Από την αρχή! Ολόκληρη η σκηνή ξανά!» φώναξε ο Τάκης και με ξαπόστειλε να συγκεντρώσω τους φαντάρους. ..Σαν τελείωσαν κάποτε τα γυρίσματα και αρχίσαμε το μοντάζ έβρισκα πως σκηνή της αναμονής στο ομιχλώδες δάσος ήταν πράγματι γοητευτική. Είπα στον Τάκης πως άσκοπα ταλαιπωρηθήκαμε εκεί πάνω περιμένοντας τον ερχομό του χιονιού. «Μα δεν κατάλαβες, νέε μου, ότι ο κινηματογράφος είναι μια στρατιωτική επιχείρηση; Ποτέ δεν ξέρεις πότε κερδίζεται και πότε χάνεται μια μάχη!»

Δήμος Θεός, Αναμνήσεις από τον Ουρανό στο Αλέξης Δερμεντζόγλου και Αχιλλέας Κυριακίδης (Επιμ.), Τάκης Κανελλόπουλος, Συλλογικός Τόμος, 38ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου, Θεσσαλονίκη, Αθήνα, 1997.

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΓΕΝΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ

European Films For Innovative Audience / Designed by Freelance Creative