PASAŻERKA

Andrzej Munk

Polski, 1963

DZIAŁANIA EDUKACYJNE

OGÓLNA DYSKUSJA

GŁÓWNE TEMATY FILMU: Zjawisko Nazistowskich Obozów Koncentracyjnych

DRUGOPLANOWE TEMATY FILMU : Człowieczeństwo
Ludzkie zachowania w sytacjach ekstremalnych
Odpowiedzialność za podejmowane wybory

DOSTĘP DO FILMU: https://www.youtube.com/watch?v=7f1Jt5bDPd0

PYTANIA DO OGÓLNEJ DYSKUSJI :
-Jak opowiedzenie historii obozowej z perspektywy niemieckiej nadzorczyni zmienia wymowę filmu?
– Czy film Andrzeja Munka jest sądem nad postępowaniem Lizy oraz oskarżeniem zbrodniczego systemu?
– Jak skonstruowana zostaje postać Marty i jaką funkcję pełni w fabule?
– Jaką rolę w filmie odgrywa Walter i związana z nim warstwa współczesna opowieści?

EKSTRAKTY FILMOWE

00:04.40-00:05.20

Obóz koncentracyjny w obiektywie dokumentalisty

00:45.08-00:55.30

Apel, czyli ostatnie starcie

ĆWICZENIE 1

– Do jakiego rodzaju filmowego należy przedstawiona sekwencja ?
– Jakie cechy filmu dokumentalnego można wskazać w materiale zdjęciowym?
– Czy obecność zaprezentowanej sekwencji w strukturze filmu jest niezbędna dla zrozumienia rozwoju fabularnego wydarzeń? Jeśli nie, jaką inną funkcję pełni?
– Czy przedstawiona sekwencja ma charakter subiektywny czy obiektywny? Odpowiedź uzasadnij.
– Jaka zasada konstrukcyjna rządzi materiałem filmowym? Jak skomponowane są kadry i jakimi wielkościami planu operuje Munk?
Czy sekwencja ma za zadanie zaszokować obrazem obozowego okrucieństwa?

ĆWICZENIE 2

– Do jakiego rodzaju filmowego należy przedstawiona sekwencja ?
– Jakie cechy filmu dokumentalnego można wskazać w materiale zdjęciowym?
– Czy obecność zaprezentowanej sekwencji w strukturze filmu jest niezbędna dla zrozumienia rozwoju fabularnego wydarzeń? Jeśli nie, jaką inną funkcję pełni?
– Czy przedstawiona sekwencja ma charakter subiektywny czy obiektywny? Odpowiedź uzasadnij.
– Jaka zasada konstrukcyjna rządzi materiałem filmowym? Jak skomponowane są kadry i jakimi wielkościami planu operuje Munk?
Czy sekwencja ma za zadanie zaszokować obrazem obozowego okrucieństwa?

MIEJSCE TEGO FILMU W HISTORII KINA:

Andrzej Munk odchodzi od tradycyjnego „filmu obozowego” i proponuje widzowi zupełnie świeże spojrzenie na tematykę . W odróżnieniu od klasycznych pozycji gatunku, film nie przedstawia wszystkim znanej, apokaliptycznej wizji Oświęcimia, nie kładzie nacisku na wątek j Zagłady, ale skupia się na psychologicznej walce dwóch kobiet – Lizy i Marty. W gruncie rzeczy jest to więc przede wszystkim dramat psychologiczny, a dopiero w dalszej kolejności film wojenny. Czy mimo takiego zabiegu jest to film w sposób ciekawy podejmujący temat obozów koncentracyjnych i wojny?

Reżyser unika epatowania czy to brutalnością, czy też naturalistycznym przejaskrawieniem opisu. Oszczędność środków wyrazu – zwięzłość narracji, stonowanie postaci, scenograficzna wiarygodność (zdjęcia kręcono w byłym obozie koncentracyjnym) – przydają filmowi Munka rys dokumentalny.
Pasażerka jest filmem niepełnym, nieskończonym np. warstwa współczesna rozgrywa sie w stopklatkach. Zdjęcia przerwała tragiczna śmierć reżysera, zginął w drodze do Łodzi, gdzie miał odebrać dekoracje. Część zdjęć więc nie powstała, z części Munk był niezadowolony i chciał zrealizować je jeszcze raz. Po jego odejściu nikt nie chciał podjąć się dokończenia filmu. Po wielu miesiącach szef Zespołu Filmowego „Kamera”, gdzie obraz był realizowany, namówił przyjaciela Munka Witolda Lesiewicza, aby ten dzieło nie tyle dokończył, co złożył w całość.

Czy uważasz, że podjęto słuszną decyzję ? Czy film jest niepełny i okaleczony, a może to dzieło wybitne za sprawą swojej niekompletności i jednocześnie wieloznaczności? Kto jest „autorem’ filmu – Andrzej Munk czy może odpowiadający za efekt końcowy Witold Lesiewicz? Czy rezygnacja z rozwinięcia (dokręcenia) warstwy współczesnej zubożyła film?

Propozycje Scenariuszy Lekcji:

Uczniowie powinni zostać podzieleni na trzy grupy. Każda grupa ogląda jedną retrospektywną część filmu. Wszyscy oglądają początek filmu.

Etap I
Każda z grup pracuje osobno i tworzy portret psychologiczny Lizy na podstawie obejrzanej retrospekcji. Członkowie grupy zastanawiają się nad przyczynami takiej a nie innej reakcji bohaterki na widok nieznajomej kobiety na statku, tworzą hipotezy, co do dalszego rozwoju wydarzeń.

Etap II
Grupy konfrontują swoje wnioski i wspólnie ustalają trajektorię, jaką przechodzi postać, budują model ewolucji bohaterki i starają się zrozumieć motywację jej działań. Zastanawiają się nad problemem odpowiedzialności zbiorowej i indywidualnej w obliczu sytuacji skrajnych.

Etap III
Wspólna lektura całego filmu. Każdy z uczniów weryfikuje swoje przypuszczenia i w krótkiej wypowiedzi pisemnej ocenia postępowanie Lizy oraz jej moralne wybory,

MATERIAŁ POMOCNICZY DLA NAUCZYCIELA

OGÓLNIE O FILMIE

European Films For Innovative Audience / Designed by Freelance Creative