Rękopis znaleziony w Saragossie

Wojciech Jerzy Has

Polski, 1964

FABUŁA

Stylowa komedia kostiumowa, awanturniczy film „płaszcza i szpady”, fantastyczna baśń z duchami, wisielcami, opętanymi księżniczkami – tak określano ten niezwykły film.

Młody kapitan gwardii króla Hiszpanii, Alfons van Worden, podróżuje samotnie przez dzikie góry Sierra Morena. W czasie noclegu w ponurej gospodzie poznaje dwie mauretańskie księżniczki, które oznajmiają mu, że jako potomek potężnego rodu Gomelezów wybrany został do wielkich zadań. Przedtem musi jednak dowieść swej odwagi, prawości i honoru. Alfons staje się ośrodkiem niesamowitych wydarzeń, dręczą go opętani, wisielcy, prześladuje inkwizycja. W końcu trafia na zamek tajemniczego Kabalisty i przez wiele dni wysłuchuje jego dziwnych, wieloznacznych opowieści o jeszcze dziwniejszych zdarzeniach tego świata.

Źródło: www.filmpolski.pl

SYLWETKA REŻYSERA

Wojciech Jerzy Has (1925-2000)

Reżyser filmowy, scenarzysta, nauczyciel reżyserii. Jeden z największych wizjonerów polskiego kina. Wymagał od widza aktywnej współpracy przy tworzeniu interpretacji filmowych obrazów. Prawie wszystkie wysmakowane pod względem wizualnym filmy fabularne, które zrealizował Has, są adaptacjami utworów literackich.

W 1945 wstąpił na ASP w Krakowie studiując do 1947 w pracowni prof. Eibischa. W tym samym czasie był słuchaczem krakowskiego Kursu Przysposobienia Filmowego, który ukończył w 1946 i rozpoczął pracę w Wytwórni Filmów Dokumentalnych. W latach 1951-1956 pracował w Wytwórni Filmów Oświatowych w Łodzi realizując filmy dokumentalne, oświatowe i instruktażowe. Od 1955 pracował w Zespole Autorów Filmowych „Syrena”, następnie w „Iluzjonie” i od 1958 w Zespole „Kamera”. W latach 1981-87 był kierownikiem artystycznym Zespołu „Rondo”. W latach 1987-89 członek Komitetu Kinematografii. Był wykładowcą i profesorem w Szkole Filmowej w Łodzi, w latach 1990-96 pełnił funkcję rektora tej uczelni. Był dyrektorem i opiekunem artystycznym Studia „Indeks” działającego przy Szkole Filmowej w Łodzi.

FILMOGRAPHIA

  • 1957: Pętla
  • 1958: Pożegnania
  • 1959: Wspólny pokój
  • 1960: Rozstanie
  • 1961: Złoto
  • 1962: Jak być kochaną
  • 1964: Rękopis znaleziony w Saragossie
  • 1966: Szyfry
  • 1968: Lalka
  • 1973: Sanatorium pod Klepsydrą
  • 1982: Nieciekawa historia
  • 1984: Pismak
  • 1985: Osobisty pamiętnik grzesznika przez niego samego spisany
  • 1988: Niezwykła podróż Baltazara Kobera

DETALE

Oryginalny tytuł: Rękopis znaleziony w Saragossie

Reżyser: Wojciech Jerzy Has

Scenariusz: Tadeusz Kwiatkowski – na motywach powieści Jana Potockiego pod tym samym tytułem

Muzyka: Krzysztof Penderecki

Zdjęcia: Mieczysław Jahoda

Czas trawnia: 177 min (cz. 1 – 98 min, cz. 2 – 78 min)

Rok powstania: 1964

Kraj: Polska

Film: czarno-biały

Obsada:
Zbigniew Cybulski jako Alfons van Worden
Iga Cembrzyńska jako Emina, księżniczka mauretańska
Joanna Jędryka jako Zibelda, księżniczka mauretańska
Elżbieta Czyżewska jako Frasquetta Salero
Gustaw Holoubek jako Don Pedro Velasquez, matematyk
Bogumił Kobiela jako Senor Toledo
Leon Niemczyk jako Cygan Avadoro
Beata Tyszkiewicz jako Donna Rebecca Uzeda
Barbara Krafftówna jako Camilla de Tormez, macocha Paszeki
Ludwik Benoit jako ojciec Paszeki
Franciszek Pieczka jako Paszeko

NAGRODY NA FESTIWALACH:
1965 Edynburg (MFF) – wyróżnienie
1965 San Sebastian (MFF) – Złote Pióro (nagroda Klubu Dziennikarzy Zagranicznych)
1965 San Sebastian (MFF) – nagroda CIDALC
1969 Sitges (MFF Fantastycznych i Grozy) – medal specjalny
1971 Nagroda Krytyki Hiszpańskiej

REFERENCJE

Iwona Grodź, Zaszyfrowane w obrazie. O filmach Wojciecha Jerzego Hasa, wyd. słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2008

Zygmunt Kałużyński, “Dziwy w filmie polskim!”, Polityka 1965 Issue 6

Iwona Kolasińska, “Na początku była Księga…”, Kwartalnik Filmowy 1999, Issue 26-27

Maria Malatyńska, “Twórca uwiedziony literaturą? O filmach Wojciecha J. Hasa” Kino 1978, Issue 1

Marcin Maron,  Dramat czasu i wyobraźni. Filmy Wojciecha J. Hasa, wyd. Universitas, Kraków 2010

Małgorzata Jakubowska, Kryształy czasu. Kino Wojciecha Jerzego Hasa, wyd. UŁ i PWSFTvi T, Łódź 2013

Tadeusz Sobolewski, Wojciech Jerzy Has. Arcydzieła polskiego kina, Wyd. Telewizji Kino Polska

Wojciech J. Has, “Dlaczego właśnie Saragossa?” Ekran 1964, Issue 51

Wojciech Żukrowski, “Zabawa dla mądrych”, Kultura, 1965, Issue 8

http://www.cda.pl/video/11295181

www.filmpolski.pl

http://bit.ly/2hJo1Nd

http://bit.ly/2hJnKdh

http://bit.ly/2gMLXz2

Wspomnienia z realizacji filmu

Wojciech Jerzy Has odpowiada na pytanie dlaczego podjął się adaptacji powieści Rękopis znaleziony w Saragossie:
„Potocki prowadzi w swej książce żart o wyraźnym podtekście filozoficznym. Powieść emanuje fantastyką, jednak przekazuje myśl głębszą. Kreśli obraz świata ironiczny, odsłaniający mechanizm stosunków międzyludzkich. A więc zabawa, lekka i wdzięczna, lecz nie tylko zabawa. Komedia, lecz komedia gorzka”.

Wojciech J. Has,
Dlaczego właśnie Saragossa?, „Ekran” 1964, nr 51

Barbara Sass-Zdort opowiada o okolicznościach związanych z obsadzeniem Zbyszka Cybulskiego w roli Alfonsa Van Wordena:
„Główną rolę męską miał zagrać wybitny aktor francuski polskiego pochodzenia. Wojciech Has przed rozpoczęciem zdjęć nie zrobił prób aktorskich. Kiedy zaczęły się już zdjęcia okazało się, że ten młody człowiek nie radzi sobie z najprostszymi zadaniami aktorskimi. Wtedy, zupełnie przypadkiem, na planie pojawił się Zbyszek Cybulski. W tym momencie Has zdecydował, że to on zagra główną rolę.

Franciszek Pieczka, który w filmie wcielił się w rolę opętanego przez diabła Pacheca, wspominał udział w filmie jako wielki zaszczyt. – Miałem to szczęście, że mogłem brać udział w tym filmie. Przypominam sobie Wojtka Hasa jako reżysera, któremu aktor w pełni mógł zaufać. Był bardzo kreatywny i miał zawsze wszystko zaplanowane.

Barbara Kraftówna: także podzieliła się z publicznością wspomnieniami związanymi z realizacją filmu:
„ Na planie panowała wspaniała, twórcza atmosfera. Przy każdej scenie, przy każdej kompozycji fizycznej czy też sytuacyjnej miałam poczucie uczestniczenia fizycznie w malarstwie, co jest bardzo rzadkim przeżyciem w takiej codziennej, ciężkiej pracy przed kamerą i pod światłami.”

Źródło: http://www.pisf.pl/aktualnosci/rekonstrukcja-rekopisu-znalezionego-w-saragossie?wcag=1

MATERIAŁ POMOCNICZY DLA NAUCZYCIELA

DZIALANIA EDUKACYJNE

European Films For Innovative Audience / Designed by Freelance Creative